ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARDA KAVRAM ÖĞRETİMİ

RENK KAVRAMI ÖĞRETİMİ

Amaçlar

Uzun Dönemli Amaç : Öğrenci çevresindeki karışık renkli nesnelerin arasından istenilen rengin bölümlerini beş kezden dördünde gösterir.

Alt Amaçlar :

1-Öğrenci verilen dört değişik renkte (kırmızı, sarı, mavi ve yeşil) aynı tip dört nesne arasından istenilen rengi beş kezden dördünde gösterir.

2-Öğrenci verilen dört değişik renkte (kırmızı, sarı, mavi ve yeşil) farklı tip dört nesne arasından istenilen rengi beş kezden dördünde gösterir.

3-Öğrenci çevresindeki karışık renkli nesnelerin arasından istenilen rengin bölümlerini beş kezden dördünde gösterir.

Öğretime Hazırlık : Öğretmen öğretim sırasında kullanacağı araçları kapalı bir kutunun içinde, yere kendi sandalyesinin yanına koyar. Daha sonra öğretmen ve öğrenci masada karşılıklı olarak otururlar. Öğretmen öğrenciye çalışacakları rengi söyler. Öğrenci yerdeki kutunun içindeki araçlara bakmak isterse izin verilir.

KIRMIZI RENGİN ÖĞRETİMİ

AMAÇ 1’İN ÖĞRETİMİ

Kullanılacak Araçlar: Öğretimde kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1-Birer tane kırmızı ve sarı düğme

2-Birer tane kırmızı ve yeşil balon

3-Birer tane kırmızı ve mavi toka

4-Birer tane kırmızı ve sarı çorap

5-Birer tane kırmızı ve yeşil elişi kağıdı

Öğretim sonunda değerlendirmede kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1-Birer tane kırmızı ve sarı çivi

2-Birer tane kırmızı ve yeşil yün yumağı

3-Birer tane kırmızı ve pastel boya

4-Birer tane kırmızı ve yeşil lego parçası

5-Birer tane kırmızı ve sarı silindir

Öğretmen birinci araç setini kutudan çıkarır (bir kırmızı, bir sarı düğme). “Bana bak” diyerek öğrencinin dikkatini kendisine çeker. Eline kırmızı düğmeyi alır, ”bu kırmızı” der ve masaya koyar. Sonra sarı renkteki düğmeyi eline alır ve “bu kırmızı değil” diyerek kırmızı düğmeyle aynı hizaya, biraz uzağa koyar. Öğretmen daha sonra öğrenciye “hangisi kırmızı, kırmızı olanı göster”der. 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise aferin, çok güzel, bravo, alkış gibi ödüllerden, öğrenci için pekiştireç etkisi yaptığı daha önceden belirlenen biri kullanılır. Öğretmen daha sonra “hangisi kırmızı değil, kırmızı olmayanı göster” der ve yine 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise önceden belirlenen pekiştireç kullanılır. Öğrencinin tepkisi yanlış ise; öğretmen çocuğa olumsuz bir söz söylemeden, aynı araç setiyle öğretime geri döner.

Bu işlem, öğretim için kullanılacak beş farklı araç setiyle, öğrenci her araç setinde kırmızı ve kırmızı olmayanları doğru olarak gösterinceye kadar devam eder.

Kırmızı kavramının farklı örnekleriyle değerlendirmeye geçilir. Öğretmen değerlendirmede kullanacağı beş farklı araç setinden birincisini kutudan çıkarır ve birinci araç setini masaya yanyana koyar (bir kırmızı-bir sarı çivi). Öğrenciye “masadaki çivilere bak ve kırmızı olanı göster”der. 1-2 saniye bekler. Öğrenci doğru tepki verirse, daha önceden belirlenmiş olan aferin, çok güzel, bravo gibi pekiştireçlerden birini kullanır. Sonra öğrenciye “şimdi kırmızı olmayanı göster” der. 1-2 saniye bekler. Öğrenci doğru tepki verirse yine pekiştirilir. Eğer öğrenci yanlış tepki verirse, öğretmen hiçbir şey söylemeden değerlendirmede kullandığı birinci araç setiyle öğretime geri döner. Sonra değerlendirmede kullanılan diğer araç setleriyle değerlendirmeye devam edilir.

AMAÇ 2’NİN ÖĞRETİMİ

Kullanılacak Araçlar : Öğretimde kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1-Bir kırmızı düğme-bir sarı balon

2-Bir kırmızı toka-bir yeşil düğme

3-Bir kırmızı çorap-bir sarı düğme

4-Bir kırmızı elişi kağıdı-bir mavi toka

5-Bir kırmızı balon-bir yeşil elişi kağıdı

Öğretim sonu değerlendirmede kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1-Bir kırmızı çivi-bir yeşil yün yumağı

2-Bir kırmızı pastel boya-bir sarı çivi

3-Bir kırmızı lego parçası-bir mavi pastel boya

4-bir kırmızı silindir-bir sarı yün yumağı

5-bir kırmızı yün yumağı-bir yeşil lego parçası

Öğretmen birinci araç setini kutudan çıkarır (bir kırmızı düğme-bir sarı balon). “Bana bak” diyerek öğrencinin dikkatini kendisine çeker. Eline kırmızı düğmeyi alır, ”bu kırmızı” der ve masaya koyar. Sonra sarı balonu eline alır ve “bu kırmızı değil” diyerek kırmızı düğmeyle aynı hizaya, biraz daha uzağa koyar. Öğretmen daha sonra öğrenciye “hangisi kırmızı, kırmızı olanı göster” der. 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise aferin, çok güzel, bravo, alkış gibi ödüllerden, öğrenci için pekiştireç etkisi yaptığı daha önceden belirlenen biri kullanılır. Öğretmen daha sonra “hangisi kırmızı değil, kırmızı olmayanı göster” der ve yine 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise, önceden belirlenen pekiştireç kullanılır. Öğrencinin tepkisi yanlış ise, öğretmen çocuğa olumsuz bir söz söylemeden, aynı araç setiyle öğretime geri döner.

Öğrenci bir araç setiyle sorulan sorulara doğru tepki verdiğinde, hemen ikinci araç setiyle öğretime geçilir. Öğrenci yanlış tepki verdiğinde, aynı araç setiyle doğru tepki alınıncaya kadar öğretime devam edilir.

Öğretim sırasında kullanılan bütün araç setleri kavramın sunulmasından sonra kırmızı olanlar alt alta, kırmızı olmayanlar alt alta gelecek şekilde masanın bir tarafında sıralanırlar.

Kırmızı kavramının farklı örnekleriyle değerlendirmeye geçilir. Öğretmen değerlendirmede kullanacağı beş farklı araç setinden birincisini kutudan çıkarır ve ikinci araç setini masaya yanyana koyar(bir kırmızı çivi-bir yeşil yün yumağı). Öğrenciye “masadaki araçlara bak ve kırmızı olanı göster” der. 1-2 saniye bekler. Öğrenci doğru tepki verirse, daha önceden belirlenmiş olan aferin, çok güzel, bravo, alkış gibi pekiştireç etkisi olan ödüllerden birini kullanır. Sonra öğrenciye “şimdi kırmızı olmayanı göster” der, 1-2 saniye bekler. Öğrenci doğru tepki verirse yine pekiştirilir. Eğer öğrenci yanlış tepki verirse, öğretmen hiçbir şey söylemeden değerlendirmede kullandığı birinci araç setiyle öğretime geri döner.

AMAÇ 3’ÜN ÖĞRETİMİ

Kullanılacak Araçlar : Öğretimde kullanılacak araçlar aşağıda verilmiştir.

1-Üzerinde yeşil, kırmızı, açık kahve, siyah renkli bölümlerin olduğu bebek.

2-Üzerinde kırmızı, beyaz, yeşil ve toprak renginin bulunduğu saksı içinde çiçek.

3-Üzerinde kırmızı, sarı, mavi, beyaz renkli bölümlerin bulunduğu biblo.

4-Üzerinde kırmızı, beyaz, siyah ve cam renkli bölümlerin bulunduğu fener.

Öğretim sonu değerlendirmede kullanılacak araçlar aşağıda verilmiştir.

1-Üzerinde kırmızı, sarı, mavi, yeşil ve beyaz renkli bölümlerin olduğu ev maketi.

2-Üzerinde kırmızı, sarı ve beyaz renkli bölümlerin bulunduğu yapma tavuk.

3-Üzerinde kırmızı, beyaz ve ağaç renkli bölümlerin olduğu bayrak.

4-Üzerinde kırmızı, sarı, mavi, yeşil, beyaz ve siyah renkli bölümlerin bulunduğu kitap sayfası.

5-Üzerinde kırmızı, sarı, mavi, yeşil boncukların bulunduğu bir kolye.

Öğretmen birinci aracı kutudan çıkarır (bebek). “Buna bak” diyerek, öğrencinin dikkatini kendisine çeker. Bebeğin pantolonunu göstererek, ”bu kırmızı” der. Daha sonra öğrenciye “haydi bakalım sen göster, bu bebeğin kırmızı olan yerini” der. 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise öğrenci için pekiştireç etkisi yaptığı daha önceden belirlenen pekiştireçlerden biri kullanılır. Öğretmen daha sonra “bebeğin kırmızı olmayan yerini göster” der ve yine 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise, yine pekiştireç kullanılır. Öğrencinin tepkisi yanlış ise, öğretmen çocuğa olumsuz bir söz söylemeden, aynı araçla öğretime geri döner.

Öğrenci bir araçla sorulan sorulara doğru tepki verdiğinde, hemen ikinci araçla öğretime geçilir. Öğrenci yanlış tepki verdiğinde aynı araçla doğru tepki alınıncaya kadar öğretime devam edilir. bu işlem, öğretim için kullanılacak beş farklı araçla öğrenci her araçta kırmızı ve kırmızı olmayan yerleri doğru olarak gösterinceye kadar devam eder. Öğretim sırasında kullanılan bütün araçlar kavramın sunulmasından sonra masanın bir tarafında sıralanırlar.

Kırmızı kavramının farklı örnekleriyle değerlendirmeye geçilir.

NOT: Diğer renklerin öğretiminde de bu öğretim modeli uygulanır.

BÜYÜK KAVRAMININ ÖĞRETİMİ

Amaçlar

Uzun Dönemli Amaç : Öğrenci çevresindeki iki nesneden büyük olanı beş kezden dördünde gösterir.

Alt Amaçlar :

1-Öğrencinin iki farklı büyüklükte olan iki nesne arasından büyük olanı göstermesi.

2-Öğrencinin iki farklı büyüklükte farklı tipte iki nesne arasından büyük olanı göstermesi.

3-Öğrencinin çevresindeki iki nesneden büyük olanını göstermesi.

Öğretime Hazırlık : Öğretmen öğretim sırasında kullanacağı araçları kapalı bir kutunun içinde,yere kendi sandalyesinin yanına koyar. Daha sonra öğretmen ve öğrenci masada karşılıklı olarak otururlar. Öğretmen öğrenciye çalışacakları kavramı söyler. Öğrenci yerdeki kutunun içindeki araçlara bakmak isterse izin verilir.

AMAÇ 1’İN ÖĞRETİMİ

Kullanılacak Araçlar: Öğretimde kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1-Bir büyük bir küçük yeşil silindir.

2-Bir büyük bir küçük metal kase.

3-Bir büyük bir küçük kırmızı renkli iki tahta daire.

4-Bir büyük bir küçük iki tahta boncuk.

5-Bir büyük bir küçük sarı renkli küp.

Öğretim sonunda değerlendirmede kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1-Bir büyük bir küçük iki araba şekli.

2-Bir büyük bir küçük iki beyaz lego parçası.

3-Bir büyük bir küçük plastik levha.

4-Bir büyük bir küçük kırmızı renkli iki boncuk.

5-Bir büyük bir küçük sarı renkte iki silindir.

Öğretmen birinci araç setini kutudan çıkarır (bir büyük bir küçük iki yeşil silindir). “Bana bak” diyerek öğrencinin dikkatini kendisine çeker. Eline büyük silindiri alır, ”bu büyük” der ve masaya koyar. Sonra küçük silindiri eline alır ve “bu büyük değil” diyerek büyük silindir ile aynı hizaya, biraz uzağa koyar. Öğretmen daha sonra öğrenciye “hangisi büyük, büyük olanı göster”der. 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise aferin, çok güzel, bravo, alkış gibi ödüllerden, öğrenci için pekiştireç etkisi yaptığı daha önceden belirlenen biri kullanılır. Öğretmen daha sonra “hangisi büyük değil, büyük olmayanı göster” der ve yine 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise önceden belirlenen pekiştireç kullanılır. Öğrencinin tepkisi yanlış ise; öğretmen çocuğa olumsuz bir söz söylemeden, aynı araç setiyle öğretime geri döner.

Bu işlem, öğretim için kullanılacak beş farklı araç setiyle, öğrenci her araç setinde büyük ve büyük olmayanları doğru olarak gösterinceye kadar devam eder.

Büyük kavramının farklı örnekleriyle değerlendirilmeye geçilir. Öğretmen değerlendirmede kullanacağı beş farklı araç setinden birincisini kutudan çıkarır ve birinci araç setini masaya yanyana koyar (bir büyük bir küçük araba şekli). Öğrenciye “masadaki arabalara bak ve büyük olanı göster”der. 1-2 saniye bekler. Öğrenci doğru tepki verirse pekiştireçlerden biri kullanır. Sonra öğrenciye “şimdi büyük olmayanı göster” der. 1-2 saniye bekler. Öğrenci doğru tepki verirse yine pekiştirilir. Eğer öğrenci yanlış tepki verirse, öğretmen hiçbir şey söylemeden değerlendirmede kullandığı birinci araç setiyle öğretime geri döner. Sonra değerlendirmede kullanılan diğer araç setleriyle değerlendirmeye devam edilir.

AMAÇ 2’NİN ÖĞRETİMİ

Kullanılacak Araçlar : Öğretimde kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1- İki farklı büyüklükte bir kırmızı bir sarı silindir.

2- İki farklı büyüklükte bir metal bir plastik kase.

3- İki farklı büyüklükte bir kırmızı bir sarı iki tahta daire.

4- İki farklı büyüklükte biri tahta biri sarı plastik boncuk.

5- İki farklı büyüklükte bir sarı bir kırmızı iki küp.

Öğretim sonu değerlendirmede kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1- İki farklı büyüklükte bir sarı bir kırmızı iki araba şekli.

2- İki farklı büyüklükte bir beyaz bir kırmızı iki lego parçası.

3- İki farklı büyüklükte bir beyaz bir yeşil iki plastik levha.

4- İki farklı büyüklükte bir mavi bir kırmızı iki boncuk.

5- İki farklı büyüklükte bir yeşil bir sarı iki silindir.

Öğretmen birinci araç setini kutudan çıkarır (İki farklı büyüklükte bir kırmızı bir sarı silindir). “Bana bak” diyerek öğrencinin dikkatini kendisine çeker. Eline büyük silindiri alır, ”bu büyük” der ve masaya koyar. Sonra küçük silindiri eline alır ve “bu büyük değil” diyerek büyük silindir aynı hizaya, biraz daha uzağa koyar. Öğretmen daha sonra öğrenciye “hangisi büyük, büyük olanı göster” der. 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise aferin, çok güzel, bravo, alkış gibi ödüllerden, öğrenci için pekiştireç etkisi yaptığı daha önceden belirlenen biri kullanılır. Öğretmen daha sonra “hangisi büyük değil, büyük olmayanı göster” der ve yine 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise, önceden belirlenen pekiştireç kullanılır. Öğrencinin tepkisi yanlış ise, öğretmen çocuğa olumsuz bir söz söylemeden, aynı araç setiyle öğretime geri döner.

Öğrenci birinci araç setiyle sorulan sorulara doğru tepki verdiğinde, hemen ikinci araç setiyle öğretime geçilir. Öğrenci yanlış tepki verdiğinde, aynı araç setiyle doğru tepki alınıncaya kadar öğretime devam edilir.

Öğretim sırasında kullanılan bütün araç setleri kavramın sunulmasından sonra büyük olanlar alt alta, büyük olmayanlar alt alta gelecek şekilde masanın bir tarafında sıralanırlar.

Büyük kavramının farklı örnekleriyle değerlendirilmeye geçilir. Öğretmen değerlendirmede kullanacağı beş farklı araç setinden birincisini kutudan çıkarır ve ikinci araç setini masaya yanyana koyar (İki farklı büyüklükte bir sarı bir kırmızı araba şekli). Öğrenciye “masadaki arabalara bak ve büyük olanı göster” der. 1-2 saniye bekler. Öğrenci doğru tepki verirse pekiştireçlerden biri kullanır. Sonra öğrenciye “şimdi büyük olmayanı göster” der, 1-2 saniye bekler. Öğrenci doğru tepki verirse yine pekiştirilir. Eğer öğrenci yanlış tepki verirse, öğretmen hiçbir şey söylemeden değerlendirmede kullandığı birinci araç setiyle öğretime geri döner.

AMAÇ 3’ÜN ÖĞRETİMİ

Kullanılacak Araçlar : Öğretimde kullanılacak araçlar aşağıda verilmiştir.

1-Büyük leğen-küçük tabak.

2-Büyük bebek-küçük küp.

3-Büyük bebek küçük kalem.

4-Büyük sandalye-küçük saksı.

5-Büyük minder-küçük araba.

Öğretim sonunda değerlendirmede kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1-Büyük kamyon-küçük silindir.

2-Büyük minder-küçük tabak.

3-Büyük kitap-küçük kalem.

4-Büyük leğen-küçük top.

5-Büyük saksı-küçük bardak.

Öğretmen birinci aracı kutudan çıkarır (büyük leğen-küçük tabak). “Buna bak” diyerek, öğrencinin dikkatini kendisine çeker. Eline büyük leğeni alır, ”bu büyük” der ve masaya koyar. Daha sonra küçük tabağı eline alır. “Bu büyük değil” diyerek büyük leğen ile aynı hizaya, biraz daha uzağa koyar. Öğretmen daha sonra öğrenciye “hangisi büyük, büyük olanı göster” der. 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise aferin, çok güzel, bravo, alkış gibi ödüllerden, öğrenci için pekiştireç etkisi yaptığı daha önceden belirlenen biri kullanılır. Öğretmen daha sonra “hangisi büyük değil, büyük olmayanı göster” der ve yine 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise, önceden belirlenen pekiştireç kullanılır. Öğrencinin tepkisi yanlış ise, öğretmen çocuğa olumsuz bir söz söylemeden, aynı araçla öğretime geri döner.

Öğrenci bir araçla sorulan sorulara doğru tepki verdiğinde, hemen ikinci araçla öğretime geçilir. Öğrenci yanlış tepki verdiğinde aynı araçla doğru tepki alınıncaya kadar öğretime devam edilir. Bu işlem, öğretim için kullanılacak beş farklı araçla öğrenci her araçta büyük ve büyük olmayan yerleri doğru olarak gösterinceye kadar devam eder. Öğretim sırasında kullanılan bütün araçlar kavramın sunulmasından sonra masanın bir tarafında sıralanırlar.

Büyük kavramının farklı örnekleriyle değerlendirmeye geçilir.

NOT: Diğer kavramlar içinde (küçük, uzun, kısa, kalın, ince, ağır, hafif v.b.) bu öğretim modeli uygulanır.

DAİRE KAVRAMI ÖĞRETİMİ

Amaç : Öğrenci çevresinde nesnelerin daire olan bölümlerini beş kezden dördünde göstermesi.

Alt Amaçlar :

1-Öğrenci aynı tip (aynı renk, büyüklük ve malzemede) birer kare, daire ve üçgen şekilleri arasından daire olanları beş kezden dördünde göstermesi.

2-Öğrenci farklı tip (farklı renk, büyüklük ve malzemede) birer kare, daire ve üçgen şekilleri arasından daire olanları beş kezden dördünde göstermesi.

3-Öğrenci çevresindeki nesnelerin daire olan bölümlerini beş kezden dördünde göstermesi.

b)Öğretime Hazırlık : Öğretmen öğretim sırasında kullanacağı araçları kapalı bir kutunun içinde, yere kendi sandalyesinin yanına koyar. Daha sonra öğretmen ve öğrenci masada karşılıklı olarak otururlar. Öğretmen öğrenciye hangi kavram üzerinde çalışacaklarını söyler. Eğer öğrenci yerdeki kutunun içindeki araçlara bakmak isterse izin verilir. Bir kaç saniye sonra öğretmen araçları toplayıp kutuya koyar ve öğrenciye “çalışma bitiminde dolaptan istediği (top, bebek, yap- boz, v.s.) bir aracı alıp, çalışabileceğini” söyler.

AMAÇ 1’İN ÖĞRETİMİ

a)Kullanılacak araçlar: Öğretimde kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1-Aynı tipte (aynı renk, büyüklük ve malzemede) kırmızı fon kağıdından bir daire, bir üçgen.

2-Sarı elişi kağıdından bir kare-bir daire.

3-Yeşil plastik bir daire-bir üçgen.

4-Mukavvadan bir daire-bir üçgen.

5-Mavi renkli tahtadan bir daire-bir kare.

Öğretim sonunda değerlendirmede kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1-Aynı tipte (aynı renk, büyüklük ve malzemede) yeşil fon kağıdından bir daire-bir kare,

2-Mavi elişi kağıdından bir üçgen-bir daire.

3-Kırmızı elişi kağıdından bir kare-bir daire.

4-Sarı renkli tahtadan bir üçgen-bir daire.

5-Mukavvadan bir daire-bir kare.

Öğretmen birinci araç setini kutudan çıkarır (aynı büyüklükte kırmızı fon kağıdından bir daire-bir üçgen). “Bana bak” diyerek öğrencinin dikkatini kendisine çeker, eline daire şeklini alır, “bu daire” der ve masaya koyar. Sonra üçgen şeklini eline alır ve “bu daire değil” diyerek daire ile aynı hizaya, biraz daha uzağa koyar. Öğretmen daha sonra öğrenciye “hangisi daire, daire olanı göster” der. 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise aferin, çok güzel, bravo, alkış, gibi ödüllerden, öğrenci için pekiştireç etkisi yaptığı daha önceden belirlenen biri kullanılır. Öğretmen daha sonra “hangisi daire değil, daire olmayanı göster” der ve yine 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise önceden belirlenen pekiştireç kullanılır. Öğrencinin tepkisi yanlış ise, öğretmen çocuğa olumsuz bir söz söylemeden, aynı araç setiyle öğretime geri döner. Bu işlem, öğretim için kullanılacak beş farklı araç setiyle, öğrenci her araç setinden daire ve daire olmayanları doğru olarak gösterinceye kadar devam eder. Öğretim sırasında kullanılan bütün araç setleri kavramın sunulmasından sonra daire olanlar alt alta, daire olmayanlar alt alta gelecek şekilde masanın bir tarafında sıralanırlar.

Öğretim için kullanılan beş farklı araç seti ayrı ayrı sunulup, öğrencinin doğru tepkileri alındıktan sonra öğretim için kullanılan araçlar masadan kaldırılır. Daire kavramının farklı örnekleriyle değerlendirilmeye geçilir.

Öğretmen değerlendirmede kullanacağı beş farklı araç setinden birincisini kutudan çıkarır ve birinci araç setini masaya yan yana koyar (aynı büyüklükte yeşil fon kağıdından bir daire bir kare) Öğrenciye “masadaki şekillere bak ve daire olanı göster” der. 1-2 saniye bekler. Öğrenci doğru tepki verirse, daha önceden belirlenmiş olan pekiştireçlerden biri kullanılır. Sonra öğrenciye “şimdi daire olmayanı göster” der.1-2 saniye bekler. Öğrenci doğru tepki verirse yine pekiştirilir. Eğer öğrenci yanlış tepki verirse, öğretmen hiç bir şey söylemeden değerlendirmede kullandığı birinci araç setiyle öğretime geri döner. Değerlendirme sırasında öğrenci çok sayıda yanlış tepki verir ve öğretim olayına çok sık geri dönülürse, değerlendirmede kullanılan beş araç seti bittikten sonra öğretimde kullanılan araç setiyle değerlendirmeye devam edilir. Öğrenci değerlendirmede üst üste dört kez öğretim olayına geri dönmeden daire ve daire olmayanları doğru olarak gösterdiğinde çalışma biter ve öğrenciye dolaptan çalışması istediği bir araç verilir.

AMAÇ 2’NİN ÖĞRETİMİ

a)Kullanılacak Araçlar : Öğretimde kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1-Kırmızı fon kağıdından büyük daire-yeşil elişi kağıdından küçük üçgen.

2-Mavi plastik küçük bir daire-sarı mukavvadan büyük bir üçgen.

3-Sarı tahtadan küçük bir daire-yeşil fon kağıdından büyük bir kare.

4-Mukavvadan büyük bir daire-elişi kağıdından küçük bir üçgen.

Öğretim sonu değerlendirmede kullanılacak araç setleri aşağıda verilmiştir.

1-Sarı fon kağıdından büyük bir daire-yeşil elişi kağıdından küçük bir kare.

2-Kırmızı plastik küçük bir daire-sarı mukavvadan büyük bir üçgen.

3-Mavi plastik küçük bir kare-kırmızı mukavvadan büyük bir daire.

4-Yeşil fon kağıdından küçük bir kare-mavi elişi kağıdından büyük bir üçgen.

5-Mavi elişi kağıdından küçük bir daire-kırmızı fon kağıdından büyük bir üçgen.

Öğretmen birinci araç setini kutudan çıkarır (kırmızı fon kağıdından büyük bir daire-yeşil elişi kağıdından küçük bir üçgen). “Bana bak” diyerek öğrencinin dikkatini kendisine çeker. Eline daire şeklini alır, ”bu daire” der ve masaya koyar. Sonra üçgen şeklini eline alır ve “bu daire değil” diyerek daire şekliyle aynı hizaya, biraz daha uzağa koyar. Öğretmen daha sonra öğrenciye “hangisi daire, daire olanı göster”der. Bir-iki saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise aferin,çok güzel, bravo, alkış gibi ödüllerden, öğrenci için pekiştireç etkisi yaptığı daha önceden belirlenen biri kullanılır. Öğretmen daha sonra “hangisi daire değil, daire olmayanı göster der ve yine 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise, önceden belirlenen pekiştireç kullanılır. Öğrencinin tepkisi yanlış ise, öğretmen çocuğa olumsuz bir söz söylemeden aynı araç setiyle öğretime geri döner Bu işlem, öğretim için kullanılacak beş farklı araç setiyle, öğrenci her araç setinde daire ve daire olmayanları doğru olarak gösterinceye kadar devam eder. Öğretim sırasında kullanılan bütün araç setleri kavramın sunulmasından sonra daire olanlar alt alta, daire olmayanlar alt alta gelecek şekilde masanın bir tarafında sıralanırlar.

Öğretim için kullanılan beş farklı araç setinin ayrı ayrı sunulup, öğrencinin doğru tepkileri alındıktan sonra, öğretim için kullanılan araçlar masadan kaldırılır. Daire kavramının farklı örnekleriyle değerlendirmeye geçilir.

Değerlendirme sırasında öğrenci çok sayıda yanlış tepki verir ve öğretim olayına çok sık geri dönülürse, değerlendirmede kullanılan beş araç seti bittikten sonra, öğretimde kullanılan araç setleriyle değerlendirmeye devam edilebilir. Öğrenci değerlendirmede üst üste dört kez, öğretim olayına geri dönmeden, daire ve daire olmayanları doğru olarak gösterdiğinde çalışma biter ve dolaptan istediği bir araç verilir.

AMAÇ 3’ÜN ÖĞRETİMİ

a) Kullanılacak Araçlar :Öğretimde kullanılacak araçlar aşağıda verilmiştir.

-Silindir, otomobil, yuvarlak camlı gözlük, saat, daire-üçgen ve dikdörtgen şekillerinden oluşmuş insan figürü.

Öğretim sonu değerlendirmede kullanılacak araçlar aşağıda verilmiştir.

- İlaç kutusu, saksı, koni, fener, üzerinde değişik geometrik şekiller olduğu bir kağıt.

Öğretmen birinci aracı kutudan çıkarır (Silindir).”Bana bak” diyerek öğrencinin dikkatini kendisine çeker. Silindirin daire olan yerini göstererek “bu daire”der. Sonra silindirin daire olmayan yerini göstererek “bu daire değil”der. Daha sonra öğrenciye “haydi bakalım sen göster, bu silindirin daire olan yerini” der. 1-2 saniye bekler. Öğrencinin, tepkisi doğru ise aferin, çok güzel, bravo, alkış v.s. gibi ödüllerden, öğrenci için pekiştireç etkisi yaptığı daha önceden belirlenen biri kullanılır. Öğretmen daha sonra “silindirin daire olmayan yerini göster” der ve yine 1-2 saniye bekler. Öğrencinin tepkisi doğru ise, önceden belirlenen pekiştireç kullanılır. Öğrencinin tepkisi yanlış ise, öğretmen çocuğa olumsuz bir söz söylemeden, aynı araçla öğretime geri döner. Öğrenci bir araçla sorulan sorulara doğru tepki verdiğinde, hemen ikinci araçla öğretime geçilir. Öğrenci yanlış tepki verdiğinde aynı araçla doğru tepki alınıncaya kadar öğretime devam edilir. Bu işlem, öğretim için kullanılacak beş farklı araçla öğrenci her araçta daire ve daire olmayan yerleri doğru olarak gösterinceye kadar devam eder.

Sonra değerlendirmede kullanılan ikinci araçla (saksı) değerlendirmeye devam edilir. Değerlendirme sırasında öğrenci çok sayıda yanlış tepki verir ve öğretim olayına çok sık geri dönülürse, değerlendirmede kullanılan beş araç seti bittikten sonra, öğretimde kullanılan araçlarla değerlendirmeye devam edilir. Öğrenci değerlendirmede üst üste dört kez, öğretim olayına geri dönmeden, daire ve daire olmayan yerleri doğru olarak gösterdiğinde çalışma biter ve öğrenciye dolaptan istediği bir araç verilir.

NOT: Diğer kavramların (üçgen,kare vb.) öğretiminde de aynı öğretim modeli uygulanır.

DAİRE, ÜÇGEN VE KARE ÇİZİMİNİN ÖĞRETİLMESİ

DAİRE ÇİZİMİNİN ÖĞRETİMİ

1- Öğretmen yere bir daire çizer. Çocuk öğretmenle saatin hareketi yönünde daire üzerinde yürür. Çocuk bu alıştırma ile dairenin yuvarlak şeklini hisseder.

2- İki çocuk karşılıklı el ele tutuşur ve daire şeklinde dönerler.

3- Öğretmen ve çocuk ayakta iken, öğretmen çocuğun arkasında durur ve çocuğun bileklerinden tutar. Çocuk dönerek merkezi öğretmen olan bir daire çizer.

a)- Çalışırken renkli eşarp veya mendil tutarak dans etme hareketleri yapabilir.

b)- Çocuk iki eliyle eşarbın iki ucundan tutar, kollarını öne uzatır ve merkezi kendi olan bir daire çizer.

c)- Çocuk tahtanın önünde durur ve tüm kollarıyla dairesel hareketler yaparak tahtaya daireler çizer.

d)- Öğretmen tahtaya daire çizer. Çocuk tebeşir kullanmadan yumruğu ile dairenin üzerinden gider. Aynı çalışmayı parmaklarıyla yapar.

e)- Öğretmen büyük bir resim kağıdına bir helezon çizer. Çocuk küçük bir oyuncak arabayı bu helezonun üzerinden hareket ettirerek helezonu yol gibi kullanır.

KARE ÇİZİMİNİN ÖĞRETİMİ

1- Öğretmen yere büyük bir çizer. Çocuk karenin kenarları üzerinde yürür. Köşelerine gelince tüm vücuduyla dönüş yapar. (Çocuk köşelerin ne olduğunu hissettikten sonra köşeleri sayabilir.) öğretmen “yürü, dur, dön” v.s. emirler verir.

2-

Bu şekil yere çizilir. Köşelere birer çocuk konur. Çocuk bir uçtan yürümeye başlar. Köşelere gelince, arkadaşlarının yanında durur. Yürümeye devam eder.

3- Öğretmen büyük bir kağıda yandaki alttaki şekli çizer.

Çocuğa bir oyuncak araba verir. Çocuk bir şekli yol kabul edip, arabayı yol üzerinde yürütür.

4- Öğretmen yere bir kare çizer. Çocuğun arkasında durur. Karenin kenarları üzerinde birlikte yürür, köşeleri de birlikte dönerler. Çocuk alıştırmayı tek başına tekrar eder.

5- Büyük kağıda veya tahtaya bir kare çizilir. Karenin köşeleri X şekliyle birleştirilmiştir. Çocuk yumruğunun altıyla karenin kenarları üzerinden gider. Köşelerde durur.

6- Çocuğa işitsel bir işaret verilir. Bu bir zil olabilir. Çocuk köşeye geldikçe öğretmen zili çalar. Köşe kavramıyla zil sesi çocukta birleşir.

7- Çizgili bir kağıdın sol alt köşesine bir nokta konur. Çocuğa bir kağıtla ilgili aşağıdaki emirler verilir.

a- Kalemini noktaya koy.

b- Yukarıya doğru çiz.

c- Sağa doğru çiz.

d- Aşağıya doğru çiz.

e- Sola doğru çiz.

f- Noktada dur.

ÜÇGEN ÇİZİMİNİN ÖĞRETİMİ

1-Her kenarı 50 cm olan üçgeni öğretmen yere çizer. Çocuk bu üçgenin üzerinden yürür, tüm köşelerde döner. Çocuk üçgen köşesinin kareninkinden farklı olduğunu anlamalıdır. (Karede tüm vücudu ile dönerken, üçgende yarım dönecektir.)

2- Çocuk üçgende hızlı hızlı yürür, yine köşelerin kare köşesinden farklı

olduğunu hissetmeye çalışır.

3- a) Öğretmen çocuğun arkasında durur, bileklerinden tutar, birlikte üçgen

üzerinde yürürler.

b) Öğretmen tahtaya üçgen çizer, çocuk parmağıyla üçgenin kenarları üzerinde gider.

4- a) Tahtaya sol alt köşeye bir nokta konur, bu nokta üçgen için başlama

noktasıdır. Çocuğa sözel emirler verilir. Çocuk üçgeni kendisi yapar. (Yeni kelime olarak “eğri” kelimesi öğretilir.

b) Rahat ve kolay üçgen çizme: Çocuk bir noktadan başlayıp, yana ve eğri çizgi çizerek üçgen çizmeyi öğrenir. (Öğretmen çizginin yönünü belirten emirler verir.)

Kaynak : Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) / Denizli Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Yayınları.